Rozprowadzenie ciepłego powietrza z kominka zyskało w Polsce już całą rzeszę zwolenników. Praktycznie każdy inwestor ma w planie wykorzystanie ciepła kominkowego do dogrzewania domu. Często mając do wyboru wykonanie w budynku instalacji rozprowadzenia ciepłego powietrza z kominka lub instalacji wentylacyjnej z odzyskiem ciepła decyduje się na tylko jedną z nich. Jak dokonać wyboru?

Koszt wykonania instalacji rozprowadzenia ciepłego powietrza z kominka jest zazwyczaj niższy niż koszt wykonania instalacji rekuperatora, więc spora część inwestorów rezygnuje z instalacji wentylacyjnej. W efekcie pozbawia się skutecznej wentylacji zimą narażając na niebezpieczeństwo zatrucia czadem. Okazuje się, że dobrze zaprojektowana instalacja wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła w większości przypadków spełni jednocześnie rolę dystrybutora ciepłego powietrza z kominka, i to bez dodatkowych kosztów!

Budujemy dom. Decydujemy się na doskonałą izolację ścian, energooszczędne okna oraz oczywiście na system rozprowadzenia ciepłego powietrza z kominka, będący już niemal standardem oferowanym przez firmy zajmujące się montażem kominków. Gdzieś usłyszeliśmy o możliwości uzyskania dodatkowych oszczędności dzięki systemowi wentylacyjnemu z odzyskiem ciepła opartym na rekuperatorze. Oba systemy wymagają prowadzenia kanałów, którymi tłoczone jest powietrze, zazwyczaj o dość pokaźnych średnicach. Oglądamy projekt domu i próbujemy zmieścić gdzieś kanały obu systemów. Okazuje się, że najczęściej w budynku zmieszczą się przewody tylko jednego z nich, a i to z trudem. Sprawdzamy ceny, porównujemy oferty, po czym stwierdzamy, że płacenie - i to często wcale niebagatelnych kwot - za dodatkowy system wentylacyjny jest po prostu niepotrzebne. Generalnie wystarczy jeden z nich, a ponieważ ma on przecież dogrzewać dom, decydujemy się najczęściej na rozprowadzenie ciepłego powietrza z kominka, nie biorąc jednocześnie pod uwagę dodatkowych zalet związanych z korzystaniem w budynku z wentylacji mechanicznej. Tymczasem możliwe jest zwiększenie oszczędności w eksploatacji domu i to bez konieczności łączenia obu tych systemów oraz bez narażania się na wysokie koszty dodatkowe. Możliwe jest wykorzystanie tych samych kanałów zarówno do rozprowadzenia świeżego powietrza z rekuperatora jak i - pośrednio - do rozprowadzenia ciepłego powietrza z kominka.

Zainstalowanie w budynku systemu wentylacji mechanicznej z rekuperatorem umożliwia ponadto skorzystanie z uzupełniających system wentylacyjny urządzeń podwyższających komfort mieszkania, a jednocześnie dodatkowo obniżających koszty użytkowania budynku. Do urządzeń takich należy na przykład gruntowy wymiennik ciepła, który zimą wstępnie podgrzeje wprowadzane do budynku powietrze, latem natomiast obniży temperaturę powietrza nadmuchiwanego do budynku.

Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła wymaga zastosowania niemal identycznych przewodów wentylacyjnych jak te, które wykorzystywane są przy instalacjach rozprowadzenia ciepłego powietrza z kominka. Do wyboru mamy przewody elastyczne i sztywne, izolowane i nieizolowane. O ile w niektórych wypadkach w przypadku instalacji rozprowadzenia ciepłego powietrza z kominka możliwe jest zastosowanie przewodów nieizolowanych (czego stanowczo nie zalecamy!), o tyle w przypadku rekuperacji zalecane jest wykonanie instalacji raczej wyłącznie z przewodów izolowanych. Warto również zauważyć, że zastosowanie przewodów nieizolowanych w obu przypadkach na pewno zwiększy straty ciepła na instalacji oraz na pewno zwiększy głośność pracy każdego z opisywanych systemów. Niektóre typy kanałów izolowanych pełnią również funkcję tłumików dźwięku, powstającego w wyniku pracy wentylatorów jak również szumów powstających w instalacji od przepływającego przez nią powietrza. Należy również pamiętać, że instalacja rozprowadzająca ciepłe powietrze z kominka wymaga zastosowania przewodów wentylacyjnych o podwyższonej odporności termicznej (do 250^oC).

Ciepło z kominka zostanie rozprowadzone dzięki ruchowi powietrza w budynku wywołanego pracą centrali wentylacyjnej...

Podstawowa różnica pomiędzy obiema systemami to ilość oraz sposób rozmieszczenia anemostatów czy kratek wentylacyjnych. W przypadku systemu nawiewu ciepłego powietrza z kominka powietrze jest jedynie nawiewane do pomieszczeń mieszkalnych, nie ma natomiast możliwości odprowadzenia zużytego powietrza np. z łazienek. Teoretycznie funkcję taką powinna spełnić wentylacja grawitacyjna, jednak zazwyczaj - szczególnie w przypadku, gdy w budynku zamontowane są szczelne okna - przestaje ona po prostu działać. System rekuperacyjny wymaga zastosowania anemostatów nawiewnych w pokojach mieszkalnych oraz anemostatów wywiewnych w pomieszczeniach, w których wystąpić mogą przykre zapachy czy wilgoć. Następuje, więc ciągła cyrkulacja powietrza w budynku - świeże powietrze wprowadzane jest do pokoi, zużyte powietrze usuwane jest z łazienek, kuchni czy garderoby. Dlatego należy pamiętać, że sam system rozprowadzenia ciepłego powietrza z kominka nigdy nie spowoduje usunięcia nadmiaru wilgoci z budynku, czyli nie zabezpieczy nas przed możliwością tworzenia się na ścianach pleśni czy grzybów. Jeśli zastosujemy wentylację mechaniczną - ryzyko zawilgocenia domu znacznie spada.

Koleją różnicą jest sposób umieszczenia nawiewników. Optymalne położenie nawiewników w przypadku rozprowadzenia ciepłego powietrza z kominka to umieszczenie ich jak najniżej - w podłodze lub w ścianach tuż nad podłogą. Dzięki temu bardzo ciepłe powietrze zgodnie z prawami fizyki wędrować będzie ku górze, mieszając się jednocześnie z powietrzem w danym pomieszczeniu. Instalacja wentylacji mechanicznej z rekuperatorem wymaga umieszczenia nawiewów i wywiewów w suficie lub w ścianach pod sufitem. Powietrze wydmuchiwane z instalacji wentylacyjnej jest zazwyczaj chłodniejsze i w naturalny sposób opadać będzie na dół. Brak konieczności "opuszczenia" w dół przewodów wentylacyjnych upraszcza zazwyczaj wykonanie instalacji - nie ma konieczności wykonywania bruzd w ścianach lub szachów sięgających aż do podłogi, jak ma to miejsce w przypadku instalacji kominkowej. Odpowiednio zaprojektowana instalacja rekuperatora pozwoli na wykorzystanie naturalnej "poduchy" gorącego powietrza tworzącej się pod sufitem do skuteczniejszego ogrzewania powietrza wprowadzanego do budynku przez czerpnię. Rekuperator dobrej klasy oraz dobrze wykonana i zaizolowana instalacja pozwoli na pośrednie rozprowadzenie ciepła kominkowego za pomocą świeżego, ogrzanego przy pomocy wymiennika rekuperatora powietrza zewnętrznego! Bez problemu można będzie w tym celu wykorzystać standardowo umieszczone nawiewniki instalacji wentylacyjnej: Ich konstrukcja zapewni skierowanie nawiewanego, ogrzanego powietrza w dół. Opcjonalnie zastosować można anemostaty wirowe, również kierujące powietrze w dół lub po prostu kierunkowe kratki wentylacyjne. Różnica temperatury pomiędzy powietrzem nawiewanym a powietrzem w pomieszczeniu będzie na tyle niewielka, że nie nastąpi "zawracanie" gorącego powietrza powrotem pod sufit. Rozwiązanie takie nie sprawdzi się jednak w przypadku samej instalacji kominkowej: bardzo gorące powietrze najprawdopodobniej pozostanie pod sufitem mimo zastosowanie najlepszych nawiewników, a mieszkańcy budynku zapewne odczuwać będą chłód, jako że stale marznąć im będą stopy.

Rozwiązanie "pośredniego" rozprowadzenia powietrza kominkowego pozwoli na znaczne obniżenie kosztów instalacyjnych (inwestor nie wykonuje instalacji rozprowadzenia gorącego powietrza z kominka), wymaga jednak odpowiedniego zaprojektowania systemu oraz wykorzystania rekuperatora o maksymalnie wysokiej sprawności, najlepiej z wymiennikiem przeciwprądowym. Dodatkową zaletą jest fakt znacznego "wyciszenia" instalacji - specjalistyczne wentylatory kominkowe znane są ze swojej uciążliwie głośnej pracy.

Niewątpliwą olbrzymią zaletą takiego rozwiązania jest znaczne obniżenie kosztów ogrzewania budynku - częste użytkowanie kominka zmniejszy na pewno zużycie oleju opałowego czy gazu, związane jest jednak z koniecznością rozpalania kominka, wynoszenia popiołu oraz z koniecznością pozostawania w budynku osoby kontrolującej spalanie w kominku.

Decydując się na wykorzystanie instalacji rekuperatora do rozprowadzenia energii cieplnej generowanej przez kominek należy zdawać sobie sprawę, że instalacja tego typu będzie miała jedynie działanie wspomagające standardowy system grzewczy budynku (CO). Jeśli zakładamy ogrzewanie budynku przede wszystkim poprzez ciepło z kominka, warto jest pokusić się o oddzielnie zaprojektowany system grzewczy, dla którego to system rekuperatora będzie systemem wspomagającym, a nie odwrotnie.

Odpowiednio projektując oba systemy - kominka i rekuperatora - oszczędzimy na pewno sporo kosztów instalacyjnych dzięki wykorzystaniu jednej instalacji do rozprowadzania świeżego powietrza oraz pośrednio ciepła kominkowego. Pamiętać należy przy tym o dwóch dodatkowych aspektach: Wkład kominkowy powinien być dostosowany do wykorzystania w domu wyposażonym w instalację rekuperatora oraz powinien bezwzględnie posiadać doprowadzenie z zewnątrz niezależnym przewodem powietrza do komory spalania. Przewód doprowadzający powietrze do kominka powinien mieć średnicę równą lub nieco większą niż średnica króćca kominowego wkładu kominka.

Dobrze wykonany system wentylacji mechanicznej z rekuperatorem wraz z dodatkowo podłączonym gruntowym wymiennikiem ciepła zapewni nie tylko znaczne zmniejszenie kosztów ogrzewania poprzez odzysk ciepła i skuteczne wyrównywanie temperatur pomiędzy pomieszczeniami lepiej i słabiej ogrzewanymi, ale zapewni również podniesienie komfortu klimatycznego pomieszczeń latem.

Maciej Kosowski

źródło: aktualne informacje - http://www.rekupuratory.pl oraz Agencja Reklamowa Hiram http://www.hiram.pl